Pregeth Dydd Nadolig 2020

P

Caru fel na fu erioed o’r blaen

Yn nhymor y Nadolig, hoffwn ddechrau drwy ddymuno i chi i gyd Nadolig diogel, llawn llawenydd a hapusrwydd. Mae’n annhebyg y cawn ni lawer o flynyddoedd fel yr un rydym wedi’i bod trwyddi,  felly mae gan bob un o’r geiriau hyn ystyr ychwanegol: diogel a llawn llawenydd. Rwyf yn gweddïo y bydd hynny’n wir i chi a’ch teuluoedd.

Rwy’n ymwybodol iawn o’r rhai sydd wedi talu’r pris trymaf yn ystod y pandemig. Y rhai sydd wedi colli eu bywydau, y rhai sy’n galaru, y rhai mae patrwm eu bywydau wedi cael ei aflonyddu, sydd wedi’u gadael yn teimlo’n ddryslyd, a’r rhai sydd wedi’u hynysu oherwydd prin eu bod yn cael cysylltu â phobl bellach. Ond rhaid i unrhyw beth rydym yn ei ddweud yn fwy na hyn beidio ag anwybyddu’r ffaith syml fod eleni wedi bod yn alaethus ac heriol. Allwn ni ddim dweud unrhyw beth a all guddio’r effaith mae hyn wedi’i gael ar ein cymunedau, ar ein gwlad ac yn wir, ar y byd cyfan.

Mae yna ffordd o adrodd stori’n Nadolig, wrth gwrs, a allai wneud yn union hynny. Dydyn ni’n helpu dim arnom ni’n hunain drwy ramantu am stori sy’n llawer mwy ciaidd nag y mae’r cardiau a’r addurniadau byrhoedlog yn ei awgrymu. Ond mae’n bosibl gweld hyd yn oed adroddiad cywir o’r stori fel ymdrech i leihau neu feddalu’r ergyd o effeithiau Covid-19.  Mae storïau angen dehonglwyr sy’n cysylltu’r neges gyda’n un ni er mwyn i ni allu wneud synnwyr o beth sy’n digwydd neu o leiaf feddwl sut i dreiddio drwy’r drysni.

Ac felly, rwyf eisiau dewis dau beth o’r stori sydd mor adnabyddus, sy’n siarad â mi o’r newydd eleni. Y cyntaf yw sut y siaradodd Duw: wrth fugeiliaid wrth eu gwaith yn y caeau agored. A Duw sy’n gallu cyfathrebu fel hyn, sydd â rhywbeth i’w ddweud. Yn yr achos hwn newyddion da o lawenydd mawr oedd hynny, a fyddai’n gadael ei ôl ar bopeth mewn hanes o’r funud honno ymlaen. Dywedodd rhywun am y gweithwyr hyn ar y mynydd ‘Mae Duw yn mynd at y rhai sydd ag amser i’w glywed – ac felly fe aeth at fugeiliaid syml. Doed dim rheswm, os oes gennym glustiau i wrando, pam na ddylai unrhyw un allu clywed hynny.

Mae’r Nadolig felly, ynghylch Duw na fydd yn aros yn ddistaw ond sy’n siarad wrth wead y byd hwn. Mae’n rhaid bod gan Dduw o’r fath rywbeth i’w ddweud am bopeth sy’n digwydd. Dydw i ddim ym meddwl fod hynny’n golygu y dylen ni ymdrechu i weld rhyw ddiben cudd fel pe deuai yn glir un diwrnod ac y byddwn ninnau’n dweud ‘Aha, felly, dyna pam’. Ond ni all Duw sy’n dod i ganol bywyd, i mewn i fywydau cyplau ifanc neu i lwch tref fechan mewn rhan anghysbell o’r byd, fod yn ddi-deimlad neu’n groen dew ynghylch beth sydd wedi digwydd i’n byd.

A daw hynny â ni at y peth nesaf yr hoffwn ganolbwyntio ein meddyliau arno. Daeth y plentyn hwn â Duw. Hebryngodd ei ddyfodiad y Deyrnas, daw y ffordd rydym ni i gyd yn ei gredu sy’n wir am Dduw yn real ac yn amlwg ble bynnag y mae’n gafael.Felly, yn yr efengylau, rydym yn darllen sut mae’r colledig yn dod adref, y rhai sâl yn cael eu gwella a’r newynog yn cael eu bwydo. Rydyn ni’n gweld y tosturi oedd gan Iesu at bobl a, bron iawn, yn dangos beth ddylai bywyd gwbl dynol fod.

Mae’r mater o werthoedd wedi’i ei dynnu i’r amlwg o’r newydd gan Covid . Mae wedi gwneud i ni ofyn cwestiynau nid yn unig am wydnwch ond beth ddylai nodweddion bywyd mewn cymdeithas fod. Ar hyn o bryd, mae Dr Mark Carney, cyn Lywodraethwr Banc Lloegr, yn traddodi’r darlithoedd Reith ar gyfer 2020 ac yn trafod y problemau ynghylch gwerthoedd yng ngoleuni Covid . Yn graff iawn, mae’n gweld fod gwerthoedd yn cael eu dehongli’n bennaf trwy lygaid y farchnad ac arian.  

Mae’n dweud y gallai ‘lledaeniad y farchnad danseilio cymunedau; un o’r pethau pwysicaf sy’n penderfynu hapusrwydd’.

Pwynt Dr Carney yw bod meddylfryd y farchnad wedi heintio’r ffordd rydym yn deall gwerthoedd. Rydyn ni’n gosod pris ar y rhan fwyaf o bethau ac yn barnu popeth yn ôl faint mae’n ei gostio. Yn ddiddorol iawn, un o’i atebion yw ffurfio gwyleidd-dra newydd drwy’r holl gymdeithas.  

Ond cafodd y Crist-Frenin ei eni er mwyn i fywyd yn ei gyfanrwydd gael ei arwisgo gyda daioni gan  Dduw sy’n bendithio ac yn trawsnewid, nad yw’n poeni am arian ac sy’n anhunanol o gymeriad. I Gristnogion yn enwedig, mae cael ein lapio yn y cariad hwn yn creu awydd newydd i wasanaethu. Ni allai’r bugeiliaid hynny  ffrwyno’u llawenydd ar ôl clywed y newyddion gan ei rannu gydag eraill; ni ddylai newyddion da fel hyn gael ei gadw’n gudd. Felly hefyd fendithion yr holl gread: nid ar gyfer yr ychydig y bwriadwyd y rhain ond ar gyfer y lliaws. A phan mae’r eglwys yn deall sut mae’n cael ei charu gan Dduw, wedi’i rhyddhau i wasanaethu, dyna pryd y mae’n gallu dysgu beth yw cariad.

Tybed ai un o’r pethau mae’n rhaid i ni ei ddysgu o’r cyfnod hwn yw y dylen ni garu fel nad ydym erioed wedi caru o’r blaen? Y gwrthodedig, y rhai sydd ar yr ymylon, yr unig a’r ynysig? Os yw cariad at Iesu’n llosgi tu fewn i ni adeg y Nadolig hwn, oni ddylem ni ddarganfod sut y gallai hynny dywynnu ohonom mewn gweithredoedd bendigedig o garedigrwydd a thosturi?

Dechreuais drwy ddisgrifio beth oedd y flwyddyn hon yn ei olygu i lawer ac, erbyn hyn, rwy’n awgrymu, nid i egluro na chyfiawnhau hyn o gwbl, mai ein hymateb gorau fyddai dysgu un o’r gwersi mwyaf sylfaenol a ddysgodd Iesu, sef bod nerth cariad yn goresgyn. “Os bydd gennych gariad tuag at eich gilydd‘’ meddai ‘wrth hynny bydd pawb yn gwybod mai disgyblion i mi ydych’ (Ioan 13:35).  Mae ble mae cariad yn dechrau’n llai pwysig na ble mae’n gorffen ac yma rydym yn troi’n ôl at y stori honno a neges yr angylion a rhyfeddod y bugeiliaid ond sy’n atseinio hefyd yng ngeiriau Sant Ioan: ‘Carodd Duw y byd gymaint nes iddo roi ei unig Fab.’

Os fel hyn yr oedd Duw yn ein caru ni, felly y dylem ni garu’r byd y daeth i’w achub.

Add comment

Recent Posts

Recent Comments

Archives

Categories

Meta

canonrobert

Get in touch

Quickly communicate covalent niche markets for maintainable sources. Collaboratively harness resource sucking experiences whereas cost effective meta-services.