The Emperor’s Clothing and Snake Oil

Photo : Twitter – Chris Kubecka

Does social media democratize news and opinion? How can we respond?

The question, as sometimes put, is whether the development of new social media platforms has democratized news and comment in a way that was once the sole prerogative of daily newspapers or whether it has unleashed new outlets for banal, dangerous and vilifying commentary of the most extreme kinds.

The difficulty with posing the question is this way is that a binary choice offers a misleading sort of answer. ‘Both and’ sounds itself a banal response to the question even if more likely to be true than not.

Recent societal challenges have both exposed fractures and tensions which, played out in society whether via tabloid papers or most of the usual social media outlets, have both fuelled as well as exposed the way discussion, opinion, engagement and disagreement has taken a turn for the worse. There have been few occasions when the level of misogyny, fear, disparagement, hatred and weapons grade scorn have been more prevalent in the public square. We have discovered new ways to insult and abuse as never before (‘Snowflakes’, ‘Remoaners’ to name but two) and normalized the language of hate not only to demonize others but as a weapon with which to shame, silence and exile others from discourse.

Issues surrounding the freedom of speech in our universities continues to be problematic most recently seen in the debate surrounding trans people and some sectors of the feminist lobby which have shown that engagement is a challenging and complex matter in the way it allows perspectives to interact without requiring any effort from (at least initially) to listen, respect, understand or shift in their perspectives.

Added to this are moral considerations as well as legal and political ones. Put simply just because we can say something doesn’t mean we ought. The wise constraint of 1 Corinthians 6:12f seems worth mentioning alongside the more dramatic and sharp injunctions in Matthew 5 (vs 29-30).

Alongside the degrading of discourse there is a further threat to acknowledge. When Jesus said let your yes be yes and no be no, he must have assumed a basic core of identifiable truth was possible (Matthew 5:37). It is impossible to give any assent to something if that something is either so fluid to be beyond definition or so open to differentiation and opinion that it is entirely relativized and becomes little more than a matter of opinion.

And this of course is where that delicious and perfidious term ‘fake news’ steps in. As a tool in political discourse it was used before, during and after the last presidential elections in the USA but has found its way to these shores too. Like the sale of snake oil in another period when facts can be consistently ignored, it is not only the distorting and exchange of one category of meaning for another, it is the noxious and destructive effect on a society.

James O’Brien in ‘How to be right in a world gone wrong’ exposes how widespread misperceptions and idiocies abound even when challenged. The psychology of this is as fascinating as it is disturbing. The occasions when callers, faced with the vacuity of their own positions and statements actually change and admit to new perspective, is fewer than we might like to hope. In truth, it suggests the issue is not an inability to shift in thinking but unwillingness. It could be of course that beyond the gladiatorial environments of a call-in show against one of the sharpest minds in broadcasting, that quieter reflection takes place. It would be step of faith to believe this.

So how (to take O’Brien’s book title) should we do right in a world gone wrong? The first port of call is to know your stuff. The Emperor duped into nakedness was utterly content until unmasked and the truth of his precarious situation pointed out to him. The conspiracy of those who aided and abetted the lie nicely adds to the dynamic: someone needs to know whether the claim to Calvin Klein is an illusion or really is a nice piece of kit.

Secondly, there is a treasured Christian tradition of what is now called ‘calling out’. It means naming the truth. The religious take is found in the prophetic traditions and wisdom sayings where lies and are uncovered and what is hidden is made visible. Jesus was particularly good at exposing what was motivating and driving engagement opposed to the stated reasons.

Thirdly, there is the call to act. The mysterious poster bandit who replaced a racist poster with a poster of a cat is a neat example of slightly mocking and exposing the racism as well as removing it. Holy alternatives or acts of deletion can be more powerful expressions of protest and Kingdom grace than words alone.

Fourth, cultivate the art of listening well. Presenting issues and engagement are not always the most motivating of all. Getting behind the words is hard through social media platforms but an admitted and acknowledged honesty can at least allow the ante to drop a few levels.

Fifth, learn to offer alternative narratives. The Christian take on life is that change is possible with God. Countering the hatred and despoiling commentary is only as good as an alternative which offers something of Christ and goodness.

Social science has suggested that as technology increases, we can lose the capacity to manage and operate well within a new and rapidly shifting environment. The ability to develop and progress knowledge is outstripping a capacity to handle it well. In turn, crafting a deep wisdom fit for the ages seems more important than ever.

+Andrew Bangor

Dillad yr Ymerawdwr ac Oel Nadroedd

Llun : Twitter – Chris Kubecka

Ydy cyfryngau cymdeithasol yn democrateiddio newyddion a barn? Sut ddylen ni ymateb?

Y cwestiwn, fel y’i gofynnir weithiau, ydy p’un ai fod datblygiad llwyfannau cyfryngau cymdeithasol newydd wedi democrateiddio newyddion a barn mewn ffordd a fu unwaith yn eiddo llwyr i’r papurau dyddiol, yntau wedi agor y drysau i fynegiant ystrydebol, peryglus ac enllibus o’r math mwyaf eithafol.

Yr anhawster gyda gosod y cwestiwn yn y modd yma trwy or-symleiddio’r dewis rhwng dau yn gallu arwain at ateb braidd yn gamarweiniol. Mae ‘y ddau’ yn edrych ynddo’i hun fel ateb ystrydebol i’r cwestiwn, er ei fod yn fwy tebygol o fod yn wir na pheidio.   

Mae newidiadau cymdeithasol diweddar wedi amlygu rhwygiadau a thensiynau sydd, o’u mynegi yn y gymdeithas, p’un ai trwy’r papurau tabloid neu’r rhan fwyaf o’r cyfryngau cymdeithasol arferol, wedi hyrwyddo yn ogystal ag amlygu’r modd y mae trafodaeth, barn a sylwadau, ymgysylltu ac anghytundeb wedi dirywio a gwaethygu. Prin y cafwyd cyfnod lle gwelwyd lefelau amarch at ferched, ofn, gwawd, casineb a dirmyg eithafol wedi bod yn fwy amlwg yng nghylchoedd cyhoeddus. Rydyn ni wedi darganfod ffyrdd newydd o sarhau a dilorni pobl i’r graddau nas profwyd o’r blaen (‘Snowflakes’ a ‘Remoaners’ i enwi ond dau) a normaleiddio geirfa casineb, nid yn unig er mwyn pardduo eraill ond fel arf i gywilyddio, cau cegau ac eithrio eraill o’r drafodaeth.

Mae materion yn ymwneud â rhyddid barn yn ein prifysgolion yn parhau i fod yn broblem, pwnc a ddaeth i’r amlwg yn fwy diweddar yn y ddadl ynghylch pobl traws a rhai sectorau o’r lobi ffeministiaeth, sydd wedi dangos bod ymgysylltu yn fater heriol a chymhleth yn y modd mae’n caniatáu safbwyntiau i ryngweithio heb fod angen unrhyw ymdrech ar ran unrhyw un (o leiaf ar y dechrau) i wrando ar, parchu, deall neu newid safbwyntiau.

Ychwanegwch at hyn yr ystyriaethau moesol, yn ogystal â’r rhai cyfreithiol a gwleidyddol. Yn syml, dydy’r ffaith ein bod ni’n cael dweud rhywbeth ddim yn golygu y dylen ni ddweud unrhyw beth. Mae’n werth crybwyll y doethineb sydd i’w gael yn 1 Corinthiaid 6:12f, ochr yn ochr â’r gorchmynion mwy dramatig a thrawiadol ym Mathew 5 (ad. 29-30).

Ochr yn ochr â’r diraddio sydd ar drafodaeth, ceir bygythiad pellach i gydnabod. Pan ddywedodd Iesu y dylai eich ‘ie’ olygu ‘ie’ a’ch ‘na’ olygu ‘na’, mae’n rhaid ei fod yn cymryd yn ganiataol fod yna graidd sylfaenol o wirionedd cydnabyddedig yn bosib (Mathew 5:37). Mae hi’n amhosib cydsynio â rhywbeth os ydy’r rhywbeth hwn un ai’n rhy hyblyg i’w ddiffinio neu mor agored i wahaniaethiad a barn fel ei fod wedi’i gymaroli’n llwyr, gan ddiweddu’n fawr mwy na mater o farn.

Ac wrth gwrs, dyma o le daw’r ymadrodd bachog a thwyllodrus ‘ffug-newyddion – fake news’ i’r adwy. Fe’i defnyddiwyd fel offeryn yn yr ymddiddan gwleidyddol cyn, yn ystod ac wedi’r etholiadau arlywyddol diwethaf yn yr Unol Daleithiau ond bellach, mae wedi ffeindio’i ffordd i bob twll a chornel ein byd. Debyg i werthiant oel nadroedd mewn cyfnod arall pan ellir anwybyddu ffeithiau’n gyson, nid yn unig mae wedi arwain at ystumio a chyfnewid un categori ystyr am un arall, mae wrthi’n creu effaith atgas a dinistriol ar gymdeithas.

Mae James O’Brien yn ‘How to be right in a world gone wrong yn codi cwr y llen ar ba mor gyffredin mae camganfyddiadau a haeriadau gwirion yn cael eu derbyn a’u lledu, hyd yn oed o gael eu herio. Mae seicoleg hyn i gyd mor ddiddorol ag y mae’n frawychus. Mae’r achlysuron lle mae’r galwr, wedi’i wynebu â gwacter ei ddadleuon a’i ddatganiadau, yn newid ac yn cydnabod persbectif newydd, yn llai na’r hyn a obeithiwn. Mewn gwirionedd, mae’n awgrymu nad yr anallu i newid meddwl ydy’r broblem ond, yn hytrach, amharodrwydd. Efallai, y tu hwnt i ffiniau amgylchedd talwrn benben y sioe ffonio-i-mewn, a hynny yn wyneb un o feddyliau mwyaf praff y byd darlledu cyfoes, bod myfyrio tawel yn digwydd. Cam o ffydd fyddai credu mai hynny sy’n digwydd.   

Felly, sut (i ddefnyddio teitl llyfr O’Brien) ddylen ni wneud yr hyn sy’n iawn mewn byd sydd o chwith? Y cam cyntaf ydy gwybod eich stwff. Roedd yr Ymerawdwr, a gafodd ei dwyllo i baredio’n ddiddillad, yn gwbl ddiarwybod a bodlon ei fyd hyd nes i eraill dynnu ei sylw at yr hyn a oedd yn amlwg i bawb ac iddo fo sylweddoli gwirionedd noeth ei sefyllfa. Mae cynllwyn y rhai fu’n hybu ac yn bwydo’r celwydd yn ychwanegu’n ddestlus at y ddeinamig: mae angen i rywun wybod p’un ai bod yr honiad am Calvin Klein yn rhith neu ei fod yn ddilledyn o safon go iawn.

Yn ail, mae traddodiad a goleddir gan Gristnogion, sef ‘galw allan’. Mae’n golygu enwi’r gwirionedd. Mae wedi’i wreiddio yn y traddodiadau proffwydol a’r dywediadau o ddoethineb lle mae celwyddau’n cael eu gorfodi i olau dydd a’r hyn sy’n gudd yn dod i’r amlwg. Roedd Iesu’n arbennig o dda am ddwyn sylw at yr hyn a oedd yn ysgogi ac yn gyrru’r ymatebion a oedd yn groes i’r rhesymau a nodwyd.  

Yn drydydd,  ceir yr alwad i weithredu. Mae’r lleidr anweledig a ddisodlodd poster hiliol gyda phoster o gath yn enghraifft fach dda o ddinoethi a gwatwar yr hiliaeth, yn ogystal â’i symud hefyd. Gall ddatrysiadau Cristnogol neu weithredoedd o ddileu fod yn fynegiant mwy pwerus o brotest a gras y Deyrnas na geiriau yn unig.

Yn bedwerydd, ceisiwch feithrin y ddawn o wrando’n dda. Dydy cyflwyno materion ac ymgysylltu ddim bob amser y ffyrdd mwyaf ysgogol. Mae ceisio dal pen rheswm yn galed trwy lwyfannau’r cyfryngau cymdeithasol ond fe all cydnabod a chyfaddef yn onest o leiaf ganiatáu lleihau’r lefelau o daflu baw.  

Yn bumed, dysgwch i gynnig naratifau eraill. Gwedd y Gristion ar fywyd ydy fod newid yn bosib gyda Duw. Dydy gwrthweithio’r sylwadau dinistriol a’r araith o gasineb ddim ond cystal â dewis amgen sy’n cynnig rhywbeth o Grist a daioni.  

Mae gwyddor gymdeithasol yn awgrymu, wrth i dechnoleg ddatblygu, y gallen ni golli’r gallu i reoli a gweithredu’n dda oddi fewn i amgylchfyd newydd sy’n gynyddol newid o flaen ein llygaid. Mae’r gallu i ddatblygu a chynyddu gwybodaeth yn datblygu’n gynt na’r gallu i ymdopi a delio â fo. Yn ei dro, mae llunio doethineb dyfnach sy’n addas i bob oes yn ymddangos yn fwy pwysig nag erioed.

+Andrew Bangor

Addoliad : Garawys 5 – Lent 5


Gwn nad ydym yn gallu bod yn ein hadeiladau eglwys ar hyn o bryd, ond nid yw hynny’n golygu bod y gwaith addoli – moli Duw – hefyd yn dod i ben.

Gallwn addoli – moli Duw – unrhyw le, ar unrhyw adeg, felly lawrlwythwch a defnyddiwch yr addoliad y mae’r Esgobaeth yn ei ddarparu.

Cliciwch y ddolen hon i fynd i’r dudalen we lle byddwch chi’n dod o hyd i wasanaeth, y darlleniadau ac anerchiad a gweddïau gennyf ar ffurf fideo.

Mae’n Sul y Dioddefaint, mae’r Wythnos Sanctaidd yn agosáu. Gadewch inni foli Duw!

I know that we are not able to be in our church buildings at the moment, but that does not mean that the work of worship – praising God – also comes to an end.

We can worship – praise God – anywhere, at any time, so please do download and use the worship which the Diocese is providing.

Click this link to go to the webpage where you will find a service, the readings and an address and some prayers from me in video form.

It’s Passion Sunday, Holy Week draws nearer. Let us praise God!

Covid 19 ☩ 17-03-2020


Neges oddi wrth Esgob Andy heddiw

Mae’r cyhoeddiad neithiwr gan y Prif Weinidog wedi pwysleisio difrifoldeb y sefyllfa sy’n ein hwynebu. Mae hefyd wedi darparu gwybodaeth newydd ar gyfer yr Eglwys y mae angen ei ddadansoddi ac y bydd angen ei adlewyrchu yn ein harferion a’n hymddygiad. Mae’n amserol bod cyfarfodydd yn cael eu cynnal yn y dalaith heddiw i baratoi canllawiau newydd.

A gaf ofyn am eich gweddïau dros yr Esgobion ac eraill a fydd yn ymgynghori ar ran yr Eglwys yng Nghymru heddiw – am ddoethineb a dirnadaeth wrth wneud penderfyniadau.

A gaf ofyn hefyd am eich hamynedd wrth i ganllawiau newydd gael eu cadarnhau a’u cylchredeg. Bydd llawer i’w ennill o allu siarad â mesur o bendatrwydd yn y dyddiau nesaf, a sicrhau ein bod yn glir ac yn gyson yn ein dweud a’n harfer.

A gaf yn arbennig eich annog i ofalu amdanoch eich hun a’ch teuluoedd wrth i chi weinidogaethu i’ch cymunedau, a sicrhau bod eich timau gweinidogaeth yn cymryd yr un gofal. Rhaid inni fod yn barod dros yr wythnosau nesaf i fod ochr yn ochr â’r rhai yn ein cymunedau a fydd yn bryderus, mewn poen ac mewn angen. Ond bydd angen i ni hefyd ddilyn arweiniad eglwysig a llywodraethol, rheoli risg, a gweithredu gyda doethineb a dirnadaeth.

Yn olaf, mae gennyf gais am gymorth. Os ydych wedi paratoi gweddïau neu ddeunydd ysbrydol arall i’w gylchredeg ar yr adeg hon, a gaf ofyn ichi anfon copi at Siôn, gan fy mod yn gobeithio y byddwn yn gallu paratoi, casglu a rhannu deunydd ysbrydol yn y ddwy iaith dros y dyddiau nesaf.

Rwy’n rhagweld ysgrifennu eto yfory, ac ynghynt na hynny os yw’n bosibl, i roi’r wybodaeth ddiweddaraf ichi wrth i bethau ddatblygu.

A message from Bishop Andy today

Yesterday evening’s announcement from the Prime Minister has emphasised the seriousness of this situation we face. It has also provided the Church with new information that needs to be digested and will need to be reflected in our practice. It is timely that meetings are taking place in the province today to prepare new guidance.

May I ask for your prayers for the Bishops and others who will be conferring on behalf of the Church in Wales today – for wisdom and discernment in their decision-making.

May I also ask for your patience as new guidance is confirmed and circulated. There will be much to be gained from being able to speak with confidence in these coming days, and to ensure that we are clear and consistent in our pronouncements and our practice.

May I, in particular, urge you to take care of yourselves and your families as you minister to your communities, and to ensure that your ministry teams take the same care. We must be ready over these coming weeks to be alongside those in our communities who will be anxious, in pain and in need. But we will also need to follow church and governmental guidance, to manage risk, and to act with wisdom and judgement.

Finally, a request. If you have prepared prayers or other spiritual material for circulation at this time, may I ask you to send a copy to Siôn, as I hope that we will be able to prepare, gather and share translated spiritual material over coming days.

I anticipate writing again tomorrow, and sooner if possible, to keep you informed as the situation develops.

The Coming


Mae ‘The Coming‘, gan y Cymro R.S. Thomas – a oedd yn fardd ac offeiriad – yn drosiad dwfn o ymgnawdoliad Iesu, ac eto mae’n siarad â’n sefyllfa ni heddiw.

Yn y gerdd mae’r geiriau’n creu cymysgedd gref o liwiau gweledol i adrodd stori Iesu’n dod yn un ohonom ni.

Fel llawer o’n carolau plygain Cymreig, sy’n cyfeirio at ddigwyddiadau Dydd Gwener y Groglith gymaint â Dydd Nadolig, mae’r gerdd yn cynnig delwedd o’r Groes fel coeden foel ar Galfaria.

Wrth ddychmygu’r berthynas rhwng Duw Dad a Duw’r Mab, mae’r gerdd yn sôn am anghyfannedd, poen ac awydd Iesu i ddod i’n hachub ni, bobl Dduw.

Rwy’n gweddïo bydd y gerdd hon yn siarad â chi, fel y mae i mi.

☩ ☩ ☩ ☩ ☩ ☩ ☩ ☩ ☩ ☩ ☩ ☩ ☩ ☩ ☩ ☩

The Coming, by the Welsh preist-poet, R.S. Thomas, is a profound rendering of the incarnation of Jesus, yet it speaks of our situation today.

It is a poem whose words create a strong mix of visual colour to tell the story of Jesus becoming one of us.

Like many of our Welsh plygain carols, which refer to the events of Good Friday as much as Christmas Day, the poem offers an image of the Cross as a bare tree on Calvary.

In imagining the relationship between God the Father and God the Son, the poem speaks of desolation, pain and Jesus desire to come to save us, God’s people.

I pray that this poem speaks to you, as it does to me.

Negeseuon Nadolig 2019

Mae ‘Closed Captions’ (isdeitlau) ar gael wrth ddefnyddio’r botwm ‘CC’

Rwyf i’n falch i ryddhau ei negeseuon Nadolig.

Mae fy neges ysgrifenedig (isod), ‘Fedra i ddim credu hyn!’, yn ein herio ni i ddarganfod haelioni Duw wrth ddod i’r byd fel plentyn diymadferth.

Yn fy neges fideo Nadolig (sydd ar gael yn Saesneg hefyd), rwyf yn ystyried a yw stori’r Nadolig yn stori serch o chwith, ac yn ymweld â’r Caffi Pris Teg ym Mangor wrth i wirfoleddwyr y caffi yn paratoi i gynnal cinio Nadolig i’r digartref. Cafodd ei ffilmio ym Mangor, ar Fynydd Parys, ger Amlwch ac mae’n cynnwys delweddau o rai marchnadoedd Nadolig yn yr Almaen.

Mae ‘Closed Captions’ (isdeitlau) ar gael wrth ddefnyddio’r botwm ‘CC’ neu olwyn ddannedd ‘Settings’ ar Facebook.

Mae ‘na groeso i chi rannu a defnyddio’r negeseuon hyn a Nadolig llawen a dedwydd i chi i gyd.


‘Fedra i ddim credu hyn!’ (‘I don’t believe it!’)

Bydd dilynwyr Victor Meldrew yn cofio’n dda ei ebychiad rhwystredig, ‘I don’t believe it!’ mewn ymateb i gyfres o gyd-ddigwyddiadau damweiniol chwerthinllyd. Fe fase’r rhai ohonoch sy’n anghyfarwydd â ‘One Foot in the Grave’ yn mwynhau gwylio penodau ar YouTube neu iPlayer. Yn fynegiant o dalp o amheuaeth yn gymysg ag anghrediniaeth, daeth yr ymadrodd yn un o hoff ddywediadau’r 1990au.

Er ei fod yn llawn ffraethineb deifiol, mae rhywbeth ychydig yn ddyrchaf ôl, efallai, yn y geiriau. Ac yn Feiblaidd hefyd.  Pan glywodd Mair y newyddion ei bod am eni mab, nid yn annhebyg oedd ei hymateb cyntaf hi; pan ddywedwyd wrth y bugeiliaid bod Ceidwad byd yn gorwedd mewn cafn bwydo anifeiliaid, tebyg iawn oedd eu hymateb hwythau.

Dydy’r datganiadau hanesyddol rheini ddim yn cynnwys surni Victor, ond maen nhw’n rhannu’r un anghrediniaeth. Mewn gwirionedd, mae hi’n anodd pan fo’r blynyddoedd yn llunio disgwyliadau penodol am y byd, sut mae pethau i fod, be’ sy’n wir a be’ sy ddim. Ac felly, pan fo rhywbeth cwbl annisgwyl yn digwydd, sy’n chwalu ffiniau arferol yr hyn sy’n gredadwy, mae’n hawdd deall pam mai ‘Fedra i ddim credu hyn!’ ydy’r ymateb cyntaf.

Dwi wedi fy nghyffwrdd yn ddiweddar gan ddewrder yr adwaith rhyfeddol a welwyd ar Bont Llundain gan ddynion gwrol ac anhunanol neu gan y rhai sy’n gwrthod ildio i awyrgylch o anobaith a Brexit blinderus. Fe welais fywydau’n cael eu cyffwrdd trwy garedigrwydd banciau bwyd lleol a Chaffi Pris Teg ym Mangor a sut y gwelir newid yn amgylchiadau pobl bregus.  Mae hi’n ymddangos i mi fod y gallu hwn, i newid a chael ein trawsnewid, yn mynd at wraidd ystyr y Nadolig. Pan deimlwn ninnau Oleuni’r Byd yn treiddio ein tywyllwch ni neu ryfeddod Duw hael sy’n estyn allan yn y ffordd fwyaf anhygoel trwy fabi diymadferth, dyna pryd y daw’r Nadolig yn fyw.

Yr eiliad honno ydy’r groesfan lle gallwn un ai ymuno â’r angylion a bloeddio canu… neu styfnigo fel yr hen Victor a dweud ‘I don’t believe it’. Ni biau’r dewis.

+Andrew Bangor

Recent Posts

Recent Comments





Get in touch

Quickly communicate covalent niche markets for maintainable sources. Collaboratively harness resource sucking experiences whereas cost effective meta-services.